تاریخ و تمدن فرش و قالی بافی در ایران

http://hojrenama.com/wp-content/uploads/2017/01/14.jpg

تاريخ فرش در جهان و ايران

[caption id="attachment_1070" align="alignright" width="300"] قالی[/caption]

تاریخ قالی بافی و بافت اولین فرش ها  در جهان به زمان بعد از دوره  غارنشيني باز مي‌گردد. در آن دوران انسان به تقليد کردن از پرندگان تلاش کرد با بافتن  گياهان  زيراندازهايي براي خود تهيه نمايدمانند حصیر . بعدازمدتی با شكار کردن حيوانات و استفاده از  پوست و پشم آنها زيراندازها مقداری نرم‌تر و گرم تر  شد. باستان‌شناسان  کشف کردند  كه بافت «بوريا» از ني‌هاي در بین النهرین ، از هزاران سال قبل از ميلاد مسیح  رواج داشته  و بافت گليم تا اواخر سده پانزدهم قبل از ميلاد مسیح به تکامل  بالايي رسيده بود.

تار و پود های  قاليچه بر اثر رطوبت و هجوم حشرات آسيب‌پذير بوده و از بين مي‌رود به همین علت تاریخ دقیقی از بافت اولین گلیم نمیتوان گفت . اما با در نظر گرفتن پشم به عنوان مواد اولیه  قاليچه ، تصور می شود ابتدا قبايل چادرنشين آسياي مركزي كه شغل اکثر آنها چوپانی بوده، به بافتن فرش بافی پرداختند . باستانی ترین  قالیچه ای  كه باستان‌شناسان به دست آورده‌اند، قاليچه‌اي است مربوط به «پازيريك» واقع در هشتاد كيلومتري مغولستان كه «قاليچه پازيريك» ناميده شده است.

از این نوع قالیچه در آن زمان براي پوشش اسب به كار مي‌رفته که باستان شناسان به دلیل طرح ها و نقش هایی که در آن به کار رفته بافت آن را به ایرانی ها یعنی پارت ها و  مادها اختصاص می دهند ..

نقش جانورانی بر روي اين قالي، همراه با نقش های هخامنشی  درستی  نظرباستان شناسان  را ثابت مي‌كند. همچنين آنها  معتقدند بافت قاليچه‌اي با چنين ويژگيها ی خاصی ، نیازمند  فرهنگي غني و چندين قرن تجربه  و تلاش مي‌باشد.همین امر نشان دهنده آن است که  اين حرفه در فلات ايران رواج داشته و ايرانيان به رموز آن پي برده بودند. و بیان باستان شناسان و مورخین  هم اين واقعيت را نشان می دهد .

 

متأسفانه هجوم  اقوام وحشي بيگانه در اکثر زمان ها  جلو پيشرفتهاي فرهنگي و هنري را در ایران گرفته و بسياري از آثاري كه بر اثر تلاش نسلها تهيه شده بود، غارت کردند و از پیشرفت فرهنگ و تمدن ایران جلوگیری نموده اند. از جمله اين تهاجمات، حمله وحشيانه مغول بود كه كشتار و زيانهايي بسياراز جمله غارت و نابود کردن آثار هنری ، آثار تاریخی و فرش ها  به بار آورد ولي سلسله هایی نیز بودند که در ایران فعالیت های بسزایی انجام داندند از جمله سلسله ی  تيموريان دست‌آموز فرهنگ پربار ايران شدند و به هنر ارج مي‌نهادند از اين رو زمينه شكوفايي هنر به ویژه رشته خط و نقاشي فراهم شد. در دوره تیموریان هنرو فرهنگ  به اوج ترقي خود رسيد و مقدمه‌اي شد جهت دوران صفويه كه ازدوره های  درخشان و ممتاز هنر ايران به شمار میروند.

از اين دوره نمونه‌هاي بسيار نفيس و زيبايي از فرش ايران در موزه‌هاي  سر تاسر جهان وجود دارد كه نمونه درخشان آن، قالي نفيس بافت اردبيل است كه براي مقبره شیخ صفی الدین ، جد بزرگ صفويان بافته شده بود و اكنون یکی از آثار مهم موزه ی  ويكتوريا در انگلستان است.

پس از حکومت صفویه وکه با هجوم افغانی ها به ایران روبه رو شد ، باز هنر و فرهنگ به ویژه هنر قالی بافی  رکود زیادی داشت . اما در دوران قاجار باز هنرمندان ايران در شهر های مختلف از جمله  تبريز و كاشان و كرمان و مخصوصاً اصفهان، باز به زنده کردن هنر پرداختند و با تغييرات جديدي كه به نام طرحهاي آمريكايي و فرانسوي شهرت داشت، به چنان موفقيتهاي درخشان جهاني دست یافتند كه مدتزیادی فرش ايران در صحنه جهان مقام اوّل را داشته و دارد  . به همین دلیل صنعت فرش و قالی بافی یکی از صنایع مهم کسب در آمد در ایران است .

 
مطلب کامل در لینک زیر بخوانید
http://hojrenama.com/2017/01/14/%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d9%88-%d8%aa%d9%85%d8%af%d9%86-%d9%81%d8%b1%d8%b4-%d9%88-%d9%82%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/