پشم در صنعت قالی و قالیچه بافی

http://hojrenama.com/wp-content/uploads/2017/01/021508.jpg

پشم

 



 

در فلات پهناور ایران علی رغم خشکی نسبی آب و هوای آن ، مراتع سرسبزی برای پرورش دام وجود دارد که زمینه مناسبی را برای صنعت فرش بافی و تولید قالیچه فراهم کرده است . در دامنه های کوه های البرز و رشته کوه زاگرس به ویژه در نواحی سنندج و کرمانشاه و نواحی شمال خراسان و بلوچستان و نقاط مرکزی ایران گوسفندانی پرورش می یابند که پشم های مرغوب آن در تهیه ی فرش های با دوام و مناسب به کار می روند .

نژاد های معروف گوسفندان ایران عبارت اند از : قره گل ، ماکویی ، سنجابی ، کردی ، افشاری ، بلوچی ، قزل ، کلکوهی ، مغانی ، بختیاری ، نائینی و سنگسری .

بیشتر نژاد های گوسفندان ایران از نوع گوسفندان با پشم ضخیم می باشند و متجاوز از 65 تا 70 درصد پشم آنها از نوع هتروتیپ است . بر اثر این کیفیت تار پشم زبر تر ، ضخیم تر و مستحکم تر بوده و برای قالی بافی کاملا مناسب بوده . قطر تار پشم نژاد های گوسفندان ایران بین 35 تا 50 هزارم میلی متر و طول آنها حتی تا 38 سانتی متر نیز می رسد .

گوسفندانی که در کوهستان و هوای معتدل پرورش می یابند نسبت به گوسفندان نقاط پست و مرطوب پشم های مرغوب تری تولید می کنند . پشم های که در فصل بهار چیده شده باشند کیفیت بهتری نسبت به پشم های پاییزه دارند .

پشم های سفید رنگ خاصیت رنگ پذیری بهتری نسبت به سایر پشم های دارند لذا بیشتر مطلوب رنگرزان هستند . ناگفته نماند رنگ پشم گوسفندان نژاد سفید کاملا سفید روشن نیست بلکه در حقیقت مخودی و یا زرد روشن است . تنها پشم بخی از نژاد ها مانند گوسفندان سیستانی به طور کامل سفید و براق است که بعد از رنگرزی جلوه و زیبایی خاصی پیدا می کنند.

پشمی که برای بافت قالی و فرش قالیچه استفاده می گردد باید دارای خصوصیات ویژه ای باشد  . قطر پشم های مناسب برای قالی بافی در حدود 30 تا 40 میکرون است . از پشم معمولا پرز و یا گوشت فرش بافته می شود ولی بافندگان ایلیاتی مانند قشقایی ها ، بلوچی ها تار و پودفرش های خود را نیز از پشم انتخاب میکنند . به ندرت در گذشته نیز برشی از فرش های همدانی و بلوچی با پشم شتر بافته می شد . تقریبا در تمام مراکز بافندگی ایران شیرازه های فرش را از جنس پشم انتخاب می کنند ( به استثنای فرش های ابریشمی ) .

در فرش های لری و بلوچی گاهی نیز از موی بز برای این منظور استفاده می کنند .

در موارد معدودی در گذشته برخی از سودا گران و قالی بافان متقلب از الیاف سلولزی یا پشم نما مانند ( کوپر آمونیوم ویسکوز ) و یا پشم مردار در بافت فرش استفاده می کردند این امر و استفاده از رنگ های جوهری نامرغوب باعث شد تا مدتی به شهرت فرش های ایران لطمه وارد شود .

پشمی که از گوسفند چیده می شود دارای مواد خارجی زیادی است که قبل از ریسندگی باید آنها را از پشم جدا کرد . این موارد عبارت اند از : چربی پشم ، که عامل جلوگیری از شکستن الیاف  می باشد و در پوست حیوان تولید می شود ، رطوبت ناشی از عرق و ادرار حیوان که در روی پشم خشک شده و حاوی املاح و. پتاسیم و سدیم و اسید های معدنی و آلی است و همچنین شن و خاک و خاشاک و سوخته های داغ و باقی مانده ی روغن ها و مرهم هایی که برای التیام زخم بر روی بدن حیوان مالیده اند .

برای جدا کردن این مواد ار پشم باید آن را شست و شو داد . بعد از این عمل باید آب پشم را به دقت گرفته و در مکانی کاملا تمیز به صورت یکنواخت خشک شود .

بعد مرحله خشک شدن پشم ها را می ریسند و سپس کلاف های حاصله را در کارگاه های رنگرزی به رنگ های مورد نظر در می آورند و سپس در مرحله ی آخر  به بافندگی قالی و قالیچه  به صورت دستریس و یا ماشینی مشغول می شوند .
مطلب کامل در لینک زیر بخوانید
http://hojrenama.com/2017/01/14/%d9%be%d8%b4%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b5%d9%86%d8%b9%d8%aa-%d9%81%d8%b1%d8%b4-%d8%a8%d8%a7%d9%81%db%8c/