آشنایی با تعدادی گیاه گوشتخوار

https://hojrenama.com/wp-content/uploads/2017/04/Carnivorous-plant.jpg
برخی از گیاهان گوشتخوار جالب را در این جا به شما معرفی می کنیم  ؛ درمیان انواع گیاهان عجیب و غریب جهان، چه کسی حتی می تواند تصور کند که به گیاه گوشتخوار برسد؟ خوب، شاید نه آنقدر که تصور کنیم گوشتخوار باشد ولی از حشرات تغذیه می کند و دست کمی از موجود گوشتخوار ندارد. همه ی انواع گیاهان به اصطلاح گوشتخوار در مناطقی یافت می شوند که خاکش مواد مغذی بسیار کمی دارد. این گیاهان که تحت عنوان گوشتخوار دسته بندی می شوند، معمولا از به دام انداختن حشرات و نیز بندپایان تغذیه می کنند. تولید آنزیم های گوارشی، انحلال طعمه و استخراج برخی یا بیشتر مواد غذایی مورد نیاز، بخشی از این فرایند است. اولین نوشتار مربوط به این گیاهان توسط چارلز داروین در سال ۱۸۷۵ میلادی تحت عنوان «گیاهان حشره خوار» تالیف شده است. پس از اکتشافات و پژوهش های بیشتر، باور عمومی بر این بود که این ویژگی های گوشتخواری از پنج گونه متفاوت از گیاهان گلدار و در موقعیت های مختلف، خود را بروز می دهد. این ویژگی در حال حاضر در بیش از ۶۳۰ گونه ی مختلف از گیاهان گلدار به چشم می خورد. پنج مکانیسم بنیادی تله گذاری در گیاه گوشتخوار وجود دارد: تله عادی، تله پروانه و مگس، تله ضربه محکم و ناگهانی، تله کیسه ای و تله ی دام خرچنگ. من مایلم به شما یک جفت از گیاهان را معرفی نمایم که از همه ی این مکانیسم ها استفاده می کنند به گونه ای که شما می توانید تفاوت میان گونه های مختلف را ملاحظه کنید.

 Sarracenia

Sarracenia یا گیاه کوزه ای امریکای شمالی، گونه ای از گیاهان گوشتخوار بومی سواحل شرقی، تگزاس، دریاچه ها و جنوب شرق کاناداست که تنها در ایالات جنوب شرقی یافت می شود. همچنین این مورد نخستین گیاه دارای تله ی عادیست که آنرا بررسی خواهیم کرد. برگ های این گیاه گوشتخوار به صورت قیف مانند رشد و نمو می یابند با یک ساختار رشد کننده هود مانند که برای جلوگیری از ورود آب باران که رقیق کننده ی شیره ی گوارشی است، باز می شوند. حشرات به واسطه ی رنگ، بو و نیز ترشح شیره ی شربت مانند بر لبه ی گیاه جذب می شوند. پایه ی لغزنده، دست کم اینگونه را کمک می کند تا بوسیله ی داروی مخدر موجود در شهد، حشرات دقیقا درون جایی بیفتند که قرار است طعمه شوند و توسط پروتئازها و آنزیم ها هضم گردند.

Nepenthes

Nepenthes گیاهان کوزه ای منطقه گرمسیری، یا فنجان میمون هستند و گونه ای گیاه گوشتخوار محسوب می شود . حدود ۱۳۰ گونه از این گیاه در سراسر جهان نظیر چین، مالزی، اندونزی، فیلیپین، ماداگاسکار، شیلی، استرالیا، هند و سوماترا شناسایی شده اند. نام مستعار فنجان میمون از مشاهده ی مشابهت میان صحنه ی نوشیدن آب باران توسط میمون ها نشات گرفته است. بیشتر گونه های این گیاه طولی بالغ بر ۱۰ الی ۱۵ متر داشته و بصورت خزنده رشد می کنند. همچنین سیستم ریشه های این گیاه و گونه هایش معمولا کم عمق می باشد. از ساقه اغلب برگ های در حال رشد شمشیر مانند را به همراه یک پیچک که معمولا از نوک برگ بیرون زده می بینید. در انتهای این پیچک، فرم کوزه مانند که ابتدا بصورت یک لامپ کوچک است و پس از آن رشد کرده و جام را تکمیل می کند قرار گرفته است. دام حاوی مایعی که توسط گیاه تولید شده است، به غرق کردن و هضم حشرات کمک می کند. بخش پایین تر قسمت جام مانند شامل غدد جذب و توزیع مواد غذایی می شود. اغلب این گیاهان کوچک هستند و تنها به دام انداختن حشرات تمایل دارند. اما برخی از آنها نظیر Nepenthes Rafflesiana و Nepenthes Rajah طعمه های بزرگتری مثل برخی پستانداران کوچک (بعضی موش ها) را به دام می اندازند و تغذیه می کنند.

Genlisea

Genlisea که بعنوان «گیاه دربازکن بطری» بهتر شناخته شده است، ۲۱ گونه ی مختلف را در بر می گیرد و در زمین های مرطوب و محیط های نیمه آبزی رشد می کند. در سراسر آفریقا، آمریکای مرکزی و جنوبی گسترش یافته است. این گیاه گوشتخوار، گل های کوچک زردی دارد و از تله ی دام خرچنگ بهره می برد. (تله ای که ورود به آن بسیار آسان بوده و خروج از آن غیرممکن است. با استفاده از موهای کوچک در حال رشد به سمت ورودی یا در این مورد، موهای مارپیچی که به سمت بیرون قرار گرفته، طعمه را درون خود حبس می کنند.) این گیاهان دارای دو نوع متفاوت برگ هستند- برگ فتوسنتزی روی زمین و برگ اختصاصی زیرزمینی برای جذب، به دام انداختن و هضم موجودات و ارگانیسم های بسیار کوچک همانند protozoans. این برگ های زیرزمینی همچنین وظایف و نقش ریشه، مانند جذب آب و لنگرگاه را نیز ایفا می کنند که هیچ گیاه دیگری این قابلیت را ندارد. این برگ های زیرزمینی فرم لوله های توخالی در زیر زمین را دارند و همانند شکل دربازکن بطری، رو به جلو قرار گرفته اند. به کمک جریان ثابت آب، میکروارگانیسم های کوچک می توانند راه خود را به درون این لوله ها بیابند. هنگامی که به قسمت مناسبی از لوله رسیدند، هضم و سپس جذب میشوند.

Darlingtonia Californica

این گونه که گیاه کوزه ای کالیفرنیا یا کبری لیلی نیز نامیده می شود، تنها عضو خانواده ی گیاهی موسوم به Darlingtonia است و بومی ایالت های شمال کالیفرنیا و اورگان است.این گونه ها در باتلاق ها و با آب باران رشد می کنند و به طور کلی گونه های نادر و کمیابی به شمار می آیند. برگ های این گیاه به صورت پیازی است و به شکل یک حفره ی توخالی با یک منفذ در زیر یک قسمت متورم قرار گرفته است. ساختار بالون مانند و دو برگ تیز همانند دندان های نیش است. برخلاف بسیاری از گیاهان کوزه مانند، کبری لیلی از تله برای به دام انداختن طعمه اش استفاده نمی کند بلکه از تله ی دام خرچنگ بهره می برد. هنگامی که در داخل، حشرات توسط لکه های بزرگ نور که به درون گیاه می تابد، به اشتباه می افتند. وقتی آنها به گیاه می رسند، با هزاران تار متراکم و لطیف مو که به سمت داخل گیاه رشد کرده مواجه می شوند. حشرات در این حالت می توانند به سمت عمق و در نهایت اندام های گوارشی حرکت کنند، اما نمی توانند به اطراف و نیز رو به عقب حرکت کنند.

Utricularia

Utricularia که با نام کلی و عمومی bladderworts نیز شناخته می شوند، گونه ای گیاه گوشتخوار است که خود متشکل از ۲۲۰ گونه ی مختلف است. این گیاهان در آب شیرین و نیز خاک مرطوب رشد و در نقاط مختلف دنیا یافت می شوند. این گونه تنها گونه ی گیاهان گوشتخوار است که از سیستم تله ی کیسه ای استفاده می کنند. بیشتر گونه ها تله ی بسیار کوچکی دارند که در آن می توانند طعمه های کوچک نظیر protozoa را به دام بیندازند. تله می تواند از ۲/۰ میلی متر تا ۲/۱ سانتی متر متغیر باشد. با تله ی بزرگتر می توان طعمه های بزرگتری همچون کک آبی و نیز نوزاد قورباغه را به دام بیندازند. تله ها موهای قلاب دار کوچکی دارند که متصل به یک دریچه است. کیسه ی تله بعضی مواقع تحت فشار مخالف در ارتباط مناطق اطرافش قرار می گیرد. هنگامی که این موها به کنار می روند، دریچه تله باز می شود تا طعمه های شناور در آب را مکش کند. سپس این دریچه دوباره بسته می شود. نکته ی جالب اینجاست که همه ی این اتفاقات در ده هزارم از یک ثانیه اتفاق می افتد.

Pinguicula

Pinguicula یا butterworts گروهی از گیاهان گوشتخوار هستند که از برگ های دارای غده و لزج و چسبنده، برای فریب، تله گذاری و سپس هضم حشرات استفاده می کنند. مواد مغذی حشرات در واقع جبران کننده ی فقر خاک در تامین مواد معدنی مورد نیاز گیاه است. تقریبا ۸۰ گونه ی مختلف از این گیاه را در سراسر نقاط شمال و جنوب آمریکا، اروپا و آسیا می توان یافت. این گیاه برگ هایی شاداب و معمولا به رنگ سبز روشن و یا صورتی دارد. در برگ های قسمت بالایی این گیاه، دو نوع خاص سلول یافت می شود. اولی تحت عنوان غده ی penduncular شناخته شده است و شامل سلول های ترشحی در قسمت بالایی تک سلول ساقه است. این سلول ها یک ترشح لعابدار که به شکل قطراتی در سطح برگ قابل مشاهده اند، تولید می کند و مانند یک برگ سمی حشره کش عمل می کند. سلول های گروه دوم، غدد بی پایه نامیده می شوند. این سلول ها بطور مسطح در برگ قرار گرفته اند و به تولید آنزیم هایی چون آمیلاز، استراز و پروتئاز که به هضم و جذب کمک می کنند، مشغول اند.

Drosera

Drosera به طور معمول با نام sundews شناخته می شود و یکی از بزرگترین گروه گیاهان گوشتخوار با حداقل ۱۹۴ گونه است. این گیاه گوشتخوار بطور گسترده در سرتاسر جهان یافت می شود. این گیاه بسته به اینکه از چه گونه ای باشد، می تواند بطور افقی و یا عمودی رشد کند و ارتفاعش از ۱ سانتی متر الی ۱ متر متغیر است. Drosera میتواند تا ۵۰ سال عمر کند. این گیاه که با شاخک های متحرک غده دار شناخته می شود، در صدر گیاهان با ترشحات چسبنده قرار می گیرد. هنگامی که حشره ای بر روی این شاخکهای چسبنده فرود می آید، گیاه قادر به حرکت دادن شاخکهای بیشتر برای به دام انداختن حشره است. هنگامی که طعمه به دام افتاد، غدد کوچک شروع به ترشح شیره به منظور هضم و جذب می کنند. در نتیجه مواد مغذی به گیاه رسیده و میتواند به حیات و رشد خود ادامه دهد.

Byblis

Byblis یا گیاه رنگین کمان، گونه ی کوچکی از گیاه گوشتخوار بومی منطقه استرالیا است. نام گیاه رنگین کمان از آنجا ناشی می شود که پوشش لعابی برگ ها در برابر نور خورشید، ظاهری جذاب به آن می بخشد. اگرچه این گیاه شباهت بسیاری به Drosera و نیز Drosophllum  دارد اما به هیچ وجه ارتباطی با یکدیگر ندارند. تمایز آنها می تواند در گلهای متقارن با پنج پرچم منحنی شکل باشد. برگ ها به صورت متقاطع هستند و میل به رشد کردن طولی و در نهایت درآمدن به شکل مخروطی هستند. سطح برگ ها کاملا بوسیله ی موهای غده دار که ماده ی لعابی چسبنده ای را ترشح می کند پوشانده شده اند. این موها همانند تله عمل می کنند و حشرات کوچک روی برگ ها را به راحتی به دام می اندازند.

Aldrovanda vesiculosa

Aldrovanda vesiculosa که با نام گیاه چرخ آبی نیز شناخته می شود، یک گیاه جذاب، گوشتخوار، آبزی  و نیز بدون ریشه است. بطور کلی تغذیه ی اصلی این گیاه گوشتخوار ، مهره داران کوچک آبزی است که از مکانیسمی موسوم به تله ی ضربه محکم و ناگهانی استفاده می کند. این گیاه به طور عمده شامل ساقه ی شناور که طول آن به ۶ الی ۱۱ سانتی متر می رسد، میباشد. برگ های تله ۲ تا ۳ میلی متر طول دارند و بین ۵ الی ۹ تا از آنها بصورت حلقوی در کنار هم و در امتداد ساقه ی اصلی گیاه قرار می گیرند. تله ی گیاه به دمبرگ متصل شده است که شامل هواست و به شناور شدن این تله کمک می کند. این گیاه با سرعت زیادی رشد می کند و این رشد می تواند به ۴ الی ۹ میلی متر در طول روز برسد. در برخی موارد، حتی در طول روز حلقه ی جدیدی از برگها کنار هم قرار می گیرند. همانطور که گیاه بطور تدریجی رشد میکند، مرگ آن نیز تدریجی است. اصولا تله دو آویز دارد که برای ضربه ی محکم و ناگهانی بصورت برابر عمل می کند. دهانه ی دام به سمت خارج قرار دارد و یک پوشش خوب از موهای قلاب مانند، سطح دام را در بر می گیرد که سبب بسته شدن راه خروج طعمه به هنگام وارد شدن ضربه های ناگهانی است. دام تنها در ۱۰ میلی ثانیه بسته می شود که این فرایند را یکی از سریع ترین واکنش ها در قلمرو حیات وحش ذکر کرده اند.

Dionaea Muscipula

Dionaea Muscipula که معمولا با نام الهه ی زیبایی در میان گیاهان گوشتخوار نیز شناخته می شود، احتمالا شناخته شده ترین گیاه گوشتخوار به شمار می آید که عمدتا از حشرات و نیز تنندگان تغذیه می کند. این گیاه که معمولا بین ۴ الی ۷ برگ دارد، از یک ساقه ی زیرزمینی کوتاه رشد می کند. تیغه ی برگ شامل دو قسمت می شود؛ قسمت اول مسطح، طولانی و به شکل قلب است و دمبرگ آن توانایی فتوسنتز دارد که یک جفت آویز در انتهای آن قرار گرفته است. سطوح داخلی این آویزها حاوی رنگدانه ی قرمز است و لبه ها ماده ای لعاب گونه ترشح می کنند.

[fruitful_dbox] حتما بخوانید :شرایط نگهداری از سوسن کبرا [/fruitful_dbox]

وقتی موهای حسگر مخصوص این گیاه گوشتخوار برانگیخته و تحریک می شوند، این آویزها عکس العمل سریع گیاه را به نمایش می گذارند و بسته می شوند. این گیاه بسیار پیشرفته و هوشمن عمل می کند که می تواند تفاوت های میان انگیزه و عدم انگیزه به بقا را نشان دهد. آویزها در مدت زمانی معادل ۱/۰ ثانیه بسته می شوند این گیاه با پیش آمدگی خارمانند یا مژه مانند سفت، برای خود حاشیه امنی ایجاد کرده که با یکدیگر شبکه ای تشکیل می دهند و مانع فرار طعمه های بزرگ می شوند. هنگامیکه طعمه از فرار ناتوان است و سطوح داخلی آویزها به طور مداوم در حال برانگیختن هستند، لبه ها رشد کرده و با یکدیگر می آمیزند، دام را کاملا مهر و موم می کنند و بطنی را ایجاد می کنند که همانند معده، عمل هضم و جذب در آنها انجام می شود.
مطلب کامل در لینک زیر بخوانید
https://hojrenama.com/2017/04/04/%d8%a2%d8%b4%d9%86%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%d8%b9%d8%af%d8%a7%d8%af%db%8c-%da%af%db%8c%d8%a7%d9%87-%da%af%d9%88%d8%b4%d8%aa%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1/